Algemene beschouwingen VVD uitgesproken in de begrotingsraad van 7 november 2011

 

Voorzitter,

Vanavond staat de besluitvorming over de begroting voor 2012 van Kaag en Braassem op de agenda. Een begroting die steeds duidelijker wordt en waarin ook de risicoparagraaf steeds meer inzicht geeft. Complimenten!

Een sluitende begroting waarin, anders dan inflatiecorrectie, geen lastenverzwaringen voor onze inwoners zijn opgenomen. Maar net als vorig jaar een begroting met een onzeker meerjarenperspectief. Vooral door de bezuinigingen door het Rijk, de verwachting dat de precariobelasting wordt afgeschaft, de gevolgen van het overhevelen van taken van Rijk naar gemeenten, en de verliezen op de grondexploitaties door de onzekere tijden op de woningmarkt. En dan hebben we het nog niet over de belegging van de Nuon-gelden die maar niet het verwachte rendement haalt. Financieel onzekere tijden en dat is ongelooflijk lastig begroten. Het college heeft hier passend op gereageerd door een bezuinigingspakket te presenteren van ruim 2,25 miljoen euro. Dit brengt de begroting voor meerdere jaren in evenwicht. Maar als een groot gedeelte van de gekwantificeerde risico's zich ook werkelijk voordoen komen we opnieuw in de problemen en zullen we toch meer moeten bezuinigen.

De handvatten voor de bezuinigingen zijn ons door het college aangereikt in productsheets. De door de VVD gevraagde kerntakendiscussie is minder transparant geworden doordat de discussie over de noodzakelijke bezuinigingen dwars door de kerntakendiscussie heen loopt. Maar wij zijn blij met het gegeven inzicht in alle wettelijke en niet-wettelijke taken, de bijbehorende formatie en de kosten. De organisatie heeft hier veel werk van gemaakt en dat geeft ons de mogelijkheid tot een zuivere discussie met de achterban en in de raad.

De VVD ondersteunt de lijn van het college: nu vooral fors bezuinigen door “snijden in eigen vlees”, dus in de eigen organisatie. Maar beperkt bezuinigen op alle voorzieningen in de dorpen, in onderwijs, jeugd- en ouderenzorg en verenigingsleven. Zo hopen we in stand te houden wat ons lief is, het verenigingsleven en de vele activiteiten voor jong en oud in alle dorpen. Maar we geven wel een waarschuwing mee aan de samenleving! Want als in de loop van 2012 blijkt dat er toch weer structurele extra lasten en tegenvallende inkomsten op de gemeente afkomen, dan zal een nieuwe bezuinigingsronde bij de begroting van 2013 onvermijdelijk zijn. En dan is de rek in de organisatie er wel uit, en zullen niet-wettelijke taken en voorzieningen niet of bijna niet meer gesubsidieerd kunnen worden.

Graag maak ik met u een rondje langs de verschillende programma's uit de begroting, de bezuinigingen uit het collegevoorstel en de amendementen van de coalitie hierover:

Programma 1: Bestuur en dienstverlening

Het college stelt voor om te bezuinigen op het project in Ghana, waarvoor het contract in 2012 afloopt. VVD steunt dit en wil graag nog een stapje verder gaan: geen geld, maar ook geen ambtelijke uren meer voor Ghana. Als VVD-fractie vinden wij ontwikkelingssamenwerking geen kerntaak van een gemeente: dat hoort bij het Rijk thuis.

Bij dit programma hebben de coalitiepartijen een aantal amendementen voorbereid:

• wij vinden de afname van de dienstverlening door het sluiten van enkele stembureaus tijdens de verkiezingen niet opwegen tegen de bezuiniging. Daarom komt de coalitie met een amendement om deze bezuiniging ongedaan te maken.

• binnen de coalitie zijn we als VVD-fractie een voorstander van dorpsraden, maar om nu al gelden vrij te maken voor mogelijke nieuwe dorpsraden vinden we niet noodzakelijk. Er horen geen gelden te worden gereserveerd zonder onderbouwing voor besteding. En als er op enig moment budget nodig is omdat er daadwerkelijk extra dorpsraden worden ingesteld, dan zal de raad middelen beschikbaar stellen.

• Verder willen we de commissie beroep- en bezwaar niet uitbesteden aan de raadsleden in Leiden.

• De raadsleden zijn bereid om op secundaire arbeidsvoorwaarden in te leveren. De coalitie stelt voor om structureel de fractievergoeding te halveren, de ICT- en ziektekostenvergoeding af te schaffen en ook het budget van de accountant met 10.000 euro te verlagen. Dit levert een besparing op van ruim 18.000 euro per jaar en kan direct in 2012 ingaan. Ook de griffie levert een bijdrage. Door de samenwerking met Leiderdorp kan vanaf 2012 een besparing op de formatie van de griffie worden gerealiseerd van 18.000 euro. Over de rekenkamerfunctie moet in de raad nog gesproken worden en dit heeft direct effect op de begroting van de griffie. Wij verwachten daar bij de begroting van 2013 meer duidelijkheid over.

Programma's 2 en 3: Ruimte en Leefomgeving

In deze programma's wordt voorgesteld flink te bezuinigen binnen de gemeentelijke organisatie. Desondanks is de verwachting dat de voorzieningen en dienstverlening voldoende overeind blijven. De bezuinigingen vinden plaats door een andere gemeentelijke rolneming en een meer efficiënte werkwijze en levert een totaalbedrag van ruim 600.000 euro op. Het is natuurlijk wel jammer dat dit niet al veel eerder is gedaan! Wat ons betreft behoort ook de optimalisatie van het aanbesteden van het maaien van bermen en het slootwerk uitgevoerd worden. Ook hiervoor hebben we als coalitie een amendement voorbereid. Echter, veel bezuinigingen zijn taakstellend. Het is dus maar de vraag of dit ook haalbaar zal blijken! De VVD wil graag op de hoogte gehouden worden van de voortgang van de interne reorganisatie en daarmee van de haalbaarheid van de bezuinigingen. Wij twijfelen of de huidige standaard rapportages ons hierin voldoende inzicht geven. Graag horen we hierover de mening van andere fracties en college.

Programma 4 Economie

Het college stelt een vergroting van de inkomsten uit grondgebruik door reclamemasten en windmolens voor van 95.000 euro. Het is onzeker of windmolens in K&B geplaatst mogen worden vanwege provinciaal beleid. Maar wij willen het college wel de ruimte geven om deze extra inkomstenbron aan te boren. Natuurlijk zijn windmolens en reclamemasten een vorm van horizonvervuiling. Maar er zullen er slechts enkele geplaatst worden in onze uitgestrekte gemeente. En de inkomsten zijn meer dan welkom en kunnen weer een voorziening, vrijwilliger of club ondersteunen!

Programma 5 Onderwijs en kinderopvang en Programma 6 Welzijn

Vanuit deze programma's wordt een aantal wettelijke, maar ook veel niet-wettelijke taken gefinancierd voor vooral jongeren en ouderen. Voor de zorg voor jeugd en jongeren is het Centrum voor Jeugd en Gezin opgericht. De VVD zou graag zien dat dit CJG de spil in het web van alle jeugdzorg wordt. En dat we als gemeente alleen nog maar zaken doen met het CJG. De coalitie wil de wethouder hiertoe middels een motie opdracht geven om daarmee uiteindelijk de jeugdzorg transparanter te maken, meer doelmatig subsidie te verstrekken en uiteindelijk ook financiële voordelen te behalen.

Ook voor de ouderenzorg heeft de VVD wel wensen. Wat ons betreft is de financiering van het dienstencentrum bij Jacobus geen kerntaak. Dit centrum zou best commercieel gemaakt kunnen worden. Ook ouderen hebben een eigen financiële verantwoordelijkheid in hun vrijetijdsbesteding en bij het onderhouden van sociale contacten. Ook hiervoor heeft de coalitie een motie voorbereid.

In dit programma stelt het college ook een investering voor in mantelzorg. In de uitvoering van de WMO is er echter een kanteling gaande van aanbodgericht naar vraaggericht werken. Dat betekent concreet dat er pas voorzieningen worden verstrekt als die ook daadwerkelijk nodig zijn. Deze systematiek willen wij ook terugzien in de begroting. Dus niet vooruitlopend op een mogelijke vraag het budget voor mantelzorg ophogen. Maar pas extra budget toekennen als nut en noodzaak zijn aangetoond. Ook hiervoor is een amendement.

En dan natuurlijk ook nog iets over de bibliotheek. In overleg met CDA en PvdA zijn wij tot de conclusie gekomen dat een vaste bibliotheekvestiging het beste past bij de ambities van onze gemeente in de Maatschappelijk Ruimtelijke Structuurvisie die later dit jaar wordt vastgesteld. De bibliobus is in onze optiek geen waardige vervanger van een vaste vestiging. En bovendien wordt een groot deel van onze inwoners uitgesloten van deze faciliteit door de beperkte sta-tijden per kern. Maar we vinden OOK dat het huidige jaarlijkse subsidiebedrag van bijna 350.000 euro veel te hoog is in relatie tot het aantal gebruikers. De VVD hoopt dat het bibliotheekbestuur uitvoering kan geven aan onze wens tot EN het behoud van de vaste vestiging met het huidige kwaliteitsniveau EN het realiseren van een grote bezuiniging. Ook hierover zal de coalitie met een amendement komen.

Ook de “Kleine Oase” verdient extra aandacht. Zij hebben, als vrijwel enige subsidierelatie, daadwerkelijk meegerekend aan hun eigen bezuinigingen. Want deze hechte groep vrijwilligers in de groeikern Leimuiden heeft onderbouwd dat een bezuiniging van maximaal 10.500 euro haalbaar is om het zwembad open te houden. De coalitiepartijen willen dit graag ondersteunen en hebben een amendement voorbereid om de voorgenomen bezuiniging op de subsidie te verminderen van 15.000 naar 10.500 euro per jaar. Dekking wordt gevonden vanuit de korting op de raadsgelden.

Dan over de zogenaamde “kaasschaafmethode” bij de bezuinigingen op subsidieverstrekking aan sport en vrijetijdsbesteding: er wordt overal 10% op gekort. De VVD is geen voorstander van deze methode. Want principiële keuzes over wie je wel en wie je niet subsidieert (en waarom) worden niet gemaakt. Maar dat is lastig want als je andere, meer principiële keuzes wilt maken is de huidige subsidieverordening ontoereikend. Voor 2012/2013 steunen we dus voorgestelde methode. Maar wij gaan graag met wethouder en organisatie aan de slag om de subsidieverordening te moderniseren en het begrip “eigen verantwoordelijkheid” en dus “zelf betalen” hierin veel meer te introduceren. Ook hiervoor hebben we in coalitieverband een motie voorbereid.

Het kabinet heeft een wijziging in de subsidiëring van kinderopvang geïntroduceerd en dat maakt kinderopvang duurder doordat een grotere eigen bijdrage wordt verwacht. De coalitie acht het wenselijk dat ook in het peuterspeelzaalwerk (met uitzondering van de taalgroep) veel meer financiële verantwoordelijkheid wordt genomen door de ouders.

Als laatste over de financierings en dekkingsmiddelen.

Bij eerdere beschouwingen gaf de VVD aan dat in de begroting structureel teveel wordt gerekend op incidentele inkomsten. Deze onzekere inkomsten horen eigenlijk niet gebruikt te worden als dekking van structurele lasten. Maar het is in economische slechte tijden een enorme klus om de begroting sluitend te krijgen zonder bijvoorbeeld alle dividenden mee te rekenen. Of zonder de toerekening van rente aan reserves en voorzieningen. Als we de incidentele inkomsten helemaal niet of voor bijvoorbeeld 50% in de begroting zouden opnemen zou dat tot een financieel meer voorzichtigere begroting leiden. En dat zou in lijn zijn met de principes die wij als VVD daarover hebben. Maar als wij onze voorzichtigheidsprincipes in de begroting “doordrammen” moeten we wel bereid zijn om drastische maatregelen te nemen, zoals het sluiten van bibliotheek en zwembaden. Voorzieningen die in het verleden, door het doen van grote investeringen zijn gerealiseerd en die enerzijds jaarlijks veel geld kosten maar waar anderzijds veel inwoners van genieten. Dat is een dilemma voor de VVD. Voorzieningen die nu wegvallen, krijg je niet zomaar terug als het economisch weer beter gaat, bovendien zou er sprake zijn van een fikse kapitaalvernietiging. Want wat is de waarde van een leegstaand zwembad of sporthal? De VVD kiest er daarom voor om het behouden van de dergelijke voorzieningen nu te laten prevaleren boven het voorzichtigheidsprincipe. Maar, de huidige crisis heeft meer dan ooit aangetoond dat we wel voorzichtig moeten begroten, ons niet te rijk moeten rekenen en rekening moeten houden met de financiële gevaren die overal op de loer liggen. We blijven er dus zeker op hameren om voorzichtig te begroten. En we hopen dat er, nadat de economische tegenwind weer wat is gaan liggen, nog net zo veel verenigingsleven, maar met een beetje meer financiële zelfstandigheid, over is in Kaag en Braassem!

Voorzitter tot zover onze beschouwingen over de programma's en door het college voorgestelde bezuinigingen. Middels onze amendementen wordt een enkele voorgestelde bezuiniging verminderd, maar gedekt door een bezuiniging op de raadskosten. De totale bezuinigingen zijn een fractie hoger dan in het collegevoorstel.

Dan nog enkele losse flodders:

• Onze regionale samenwerkingsverbanden zoals Holland Rijnland, maar ook de Milieudienst, Brandweer en VNG kosten veel geld. En de kosten zijn moeilijk te beheersen. Holland Rijnland lijkt steeds meer een extra bestuurslaag met veel overhead, veel papierwerk en weinig transparantie. De VVD heeft hier zorgen over en vindt dit een onwenselijke ontwikkeling.

• De overlast voor onze inwoners door allerlei grote, landelijke infrastructurele werken wordt steeds groter: de HSL maakt veel meer lawaai dan ons vooraf werd voorgespiegeld. De 380 kV verbinding komt in tegenstelling tot eerdere afspraken bovengronds bij Nieuwe Wetering. Ook Schiphol veroorzaakt in Leimuiden aantoonbaar meer meetbare overlast dan berekend. Als VVD zijn we voor een grote economische activiteit in onze regio. Maar we willen het college wel meegeven om de overlast constant te monitoren en actief te zijn via de vaste overlegstructuren teneinde de leefomgeving in Kaag en Braassem te beschermen. Want we moeten binnen enkele jaren meer dan 2000 huizen verkopen ….....

Afsluitend voorzitter, er ligt een sluitende begroting met een forse, vooral interne, bezuinigingsopdracht. Het meerjarenperspectief is zorgelijk door de toegenomen risico's. Verdere bezuinigingen op het zorgvuldig opgebouwde voorzieningenniveau zijn niet uit te sluiten. Wij vertrouwen erop dat de coalitie de bereidheid heeft om die maatregelen te nemen die nodig zijn om Kaag en Braassem een structureel gezond financieel perspectief te bieden, met oog voor de wensen van de inwoners! We danken CDA en PvdA voor de constructieve samenwerking bij deze begrotingsbehandeling.

Dank voor uw aandacht.

Yvonne Peters Adrian, fractievoorzitter VVD Kaag en Braassem

2e termijn

Voorzitter in 2e termijn een reactie op vooral de inbreng van de oppositie. Immers met CDA en PvdA hebben wij intensief samengewerkt in de voorbereiding van deze raad. Is dat eigenlijk wel de bedoeling? Want natuurlijk kan er gesproken worden over achterkamertjes-politiek. Maar voorzitter als VVD vinden wij het belangrijk dat er voor een omvangrijke bezuinigingsopdracht, waarin de eigen organisatie hard wordt geraakt en waarin er aan alle verenigingen een bezuinigingsopdracht wordt gegeven een ruime meerderheid moet zijn. Draagvlak dus in de raad en daarmee onder de bevolking. Samen met PvdA en CDA vertegenwoordigen wij 75% van de inwoners van Kaag en Braassem. Veel van die inwoners zijn actief in het verenigingsleven. In juist die inwoners hebben ons, tot afgelopen weekend aan toe, laten weten dat zij de subsidies die ze van de gemeente ontvangen goed gebruiken en heel hard nodig hebben. Als VVD vinden we het onwenselijk om de gevolgen van de financiele en economische crisis af te wentelen op de verenigingen en de vrijwilligers zolang we nog andere mogelijkheden hebben.

SvkB zegt hierover “dat de verenigingen de noodzaak tot tot verandering inzien en bereid zijn hun verantwoording te nemen”. Ze denken dus blijkbaar dat verenigingen het niet erg vinden als ze hun volledige subsidie kwijt zouden raken. Wij zijn benieuwd naar de reactie hierop van bijvoorbeeld de “Zwem- en poloclub Alkemade”die ons dit weekend een overzicht gaven van hun financien en bang zijn voor de effecten van stapeling van maatregelen. En wij denken zo nog wel een paar voorbeelden te kunnen noemen.

Ook denkt SvkB dat het verstandig is om van de belegde Nuon-gelden nu alvast 20 miljoen vrij te maken om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen. Voorzitter, de weerstandsparagraaf in de begroting geeft aan dat we op dit moment over voldoende weerstandsvermogen beschikken. En de begroting voor de komende jaren laat een positief beeld zien. De VVD wil alle overschotten op de jaarrekening direct doorsluizen naar de algemene reserve om hiermee extra zekerheden in te bouwen voor tegenvallers. Maar nu al veel geld vrij maken ten koste van het verenigingsleven zonder dat nut en noodzaak van deze bezuinigingen is aangetoond daar passen wij voor.

Ook stelt SvkB voor in de volgende raadsperiode te bezuinigen op de raadskosten, griffie en wethouders. Oa door 2 raadsleden minder te benoemen. De VVD heeft hier geen bezwaar tegen. En als er nu al 2 (SvkB?) raadsleden zijn die vrijwillig de raad gaan verlaten hebben wij hier geen problemen mee. Echter, om een nieuw te vormen coalitie nu al op te zadelen met een opdracht het werk met maar 2 wethouders toe doen vinden wij een vorm van symboolpolitiek en dus onwenselijk.

Voorzitter, de VVD en SvkB zitten, als het over gemeentelijke financien gaat, vaak op 1 lijn. De lijn van voorzichtig begroten. De VVD vindt dat het college hier wel degelijk een stap heeft gemaakt. Oa door, op verzoek van de VVD, de bouwleges af te ramen. Niet alleen voor de grote projecten, maar ook voor alle kleinere bouwaanvragen.